Máy tiện vạn năng là máy công cụ quay phôi quanh một trục trong khi dao đứng yên hoặc chạy dọc, chạy ngang để cắt, khoan, tạo hình chi tiết bằng kim loại, nhựa hay gỗ. Chữ "vạn năng" nghĩa là một máy làm được nhiều thao tác: tiện trụ, tiện mặt đầu, khoan, tiện côn, cắt ren, cắt đứt. Máy do người thợ điều khiển bằng tay, khác với máy tiện CNC chạy theo chương trình.
Máy tiện vạn năng làm được những gì
- Tiện mặt trụ ngoài và trụ trong, tiện mặt đầu, tiện bậc.
- Khoan, khoét, doa lỗ bằng mũi lắp ở ụ động.
- Tiện côn, tiện định hình bằng dao hình.
- Cắt ren, cắt rãnh, cắt đứt.
- Khía nhám, chà nhám bề mặt.
Cấu tạo chính của máy tiện vạn năng
Hộp trục chính
Nằm ở đầu trái máy, đỡ trục chính, giữ đúng vị trí trục và truyền chuyển động từ động cơ sang trục. Bên trong có hệ bánh răng cho phép đổi nhiều cấp tốc độ quay bằng các tay gạt phía ngoài.
Thân máy và bệ máy
Thân máy là khung cơ sở, mang các băng dẫn hướng để bàn xe dao và ụ động trượt trên đó. Độ cứng vững và độ chính xác của băng quyết định chất lượng chi tiết tiện ra. Bệ máy đỡ toàn bộ trọng lượng, có loại liền khối hoặc rời, và có chỗ chứa một số bộ phận như dầu làm mát, điện.
Hộp chạy dao
Truyền chuyển động từ trục chính sang trục trơn và vít me, đồng thời đổi tốc độ chạy dao hoặc bước ren theo yêu cầu gia công. Muốn tiện trơn thì dùng trục trơn, muốn tiện ren thì dùng vít me.
Hộp xe dao và bàn xe dao
Hộp xe dao phân chuyển động chạy dao thành chạy dọc hoặc chạy ngang, nhưng không đổi được lượng chạy dao, việc này do hộp chạy dao đảm nhiệm. Bàn xe dao là cụm chạy theo các phương gồm bàn trượt dọc, bàn trượt ngang và bàn trượt dọc phụ. Đài gá dao ở trên cùng thường gá được tối đa 4 dao. Bàn trượt dọc phụ cho phép chạy dao dọc hoặc xiên trong một phạm vi nhỏ, tiện côn ngắn.
Ụ động
Nằm bên phải, trượt trên băng máy. Ụ động dùng để chống tâm khi chi tiết dài, cần cứng vững, hoặc gá mũi khoan, mũi khoét, mũi doa, ta rô, bàn ren. Nòng ụ động tiến lùi bằng tay quay.
Hệ thống bổ trợ
Gồm hệ thống điện, bơm nước tưới nguội, trục vít me, trục trơn, trục khởi động, các tay gạt, xích truyền động và hệ thống bôi trơn. Những bộ phận này ít được chú ý nhưng một chỗ thiếu dầu hay hỏng bơm đủ làm máy hao mòn rất nhanh.
Máy tiện vạn năng và máy tiện CNC
| Máy tiện vạn năng | Máy tiện CNC | |
|---|---|---|
| Điều khiển | Bằng tay, người thợ quay vô lăng | Chương trình mã G |
| Hợp với | Chi tiết đơn chiếc, sửa chữa | Lô vừa và lớn, độ lặp lại cao |
| Độ lặp lại | Phụ thuộc tay nghề | Ổn định theo chương trình |
Hiểu cấu tạo máy tiện vạn năng giúp người học CNC nắm nhanh cấu trúc máy tiện CNC, vì nguyên lý hai loại giống nhau. Xem thêm phụ tùng kèm theo máy tiện vạn năng và công nghệ tiện CNC là gì.
Học tiện tại CVTECH
Hiểu máy trên giấy chưa đủ, phải đứng cạnh máy mới thấy hết các bộ phận làm việc ra sao. Vì vậy CVTECH áp dụng phương pháp Hybrid: học trực tiếp tại xưởng, thực hành trên máy tiện CNC thật ở trung tâm Lai Xá, Hà Nội, còn lý thuyết, kiến thức nền và phần ôn bài nằm trên hệ thống học online độc quyền của CVTECH, dùng được trên app và website. Hai cách học bổ trợ nhau nên nhanh hơn và nhớ lâu hơn so với chỉ học một hình thức. Học viên còn được học miễn phí khóa Tiếng Trung kỹ thuật online, gồm từ vựng và giao tiếp cơ bản trong xưởng cơ khí CNC, tự động hóa, để làm việc với chuyên gia Trung Quốc tại doanh nghiệp. Khóa lập trình và vận hành máy tiện CNC học trong một tháng, gồm 180 giờ, học phí 8 triệu đồng.
Câu hỏi thường gặp
Máy tiện vạn năng khác máy tiện CNC thế nào?
Máy vạn năng do thợ điều khiển bằng tay, máy CNC chạy theo chương trình. Cấu tạo cơ bản tương tự nhau.
Hộp chạy dao và hộp xe dao khác nhau ra sao?
Hộp chạy dao đổi tốc độ chạy dao và bước ren. Hộp xe dao gắn trên bàn xe dao, phân phối chuyển động đó thành chạy dọc hoặc ngang.
Đài gá dao gá được mấy dao?
Phổ biến là tối đa 4 dao, đổi dao bằng cách xoay đài.
Người mới có nên học tiện vạn năng trước không?
Không bắt buộc. Nhiều người học thẳng tiện CNC, vì kiến thức về cắt gọt, đo kiểm, đọc bản vẽ dùng chung cho cả hai.
