Sách vẽ kỹ thuật cơ khí hay nhất là cuốn khớp trình độ của bạn: người mới nên bắt đầu bằng giáo trình căn bản và sách bài tập, người đã đi làm thì tra cứu tập bản vẽ chi tiết máy. Dưới đây là 10 đầu sách quen thuộc với sinh viên cơ khí Việt Nam, chia theo ba nhóm để dễ chọn. Một số sách xuất bản đã lâu, nên khi cần dung sai hay ký hiệu hiện hành, hãy đối chiếu thêm với tiêu chuẩn TCVN và ISO mới.
Nhóm giáo trình nền tảng
1. Vẽ kỹ thuật cơ khí (L. X. Vưsepônxki, Hà Quân dịch)
Giáo trình quen thuộc dịch từ tiếng Nga, gồm 10 chương về lập và đọc bản vẽ: hình học, hình chiếu, vẽ quy ước, bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp và sơ đồ. Có câu hỏi ôn tập và bài tập sau mỗi phần.
2. Giáo trình Hình học họa hình
Dịch từ sách Nga, trình bày quy tắc chiếu và cách biểu diễn vật thể, kèm câu hỏi và bài tập cuối chương. Môn này rèn tư duy không gian, là nền cho việc đọc bản vẽ về sau.
3. Manual of Engineering Drawing (Colin H. Simmons và Dennis E. Maguire)
Sách tiếng Anh về cách trình bày bản vẽ cơ khí theo tiêu chuẩn Anh và ISO: khổ giấy, kích thước, dung sai, quy ước ren, bánh răng, ổ lăn, lò xo, mối hàn, cùng cách đọc bản vẽ sản xuất. Hữu ích cho ai muốn làm quen thuật ngữ tiếng Anh trong bản vẽ.
4. Vẽ kỹ thuật cơ khí, tập 1 (Trần Hữu Quế)
Giáo trình dùng ở nhiều trường kỹ thuật: tiêu chuẩn trình bày bản vẽ, vẽ hình học, biểu diễn vật thể, hình chiếu trục đo, quy ước vẽ mối ghép, bánh răng và lò xo.
5. Vẽ kỹ thuật cơ khí, tập 2 (Trần Hữu Quế)
Tiếp nối tập 1, gồm các chương về dung sai và độ nhám bề mặt, bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp, sơ đồ, bản vẽ xây dựng và tự động hóa lập bản vẽ. Dành cho sinh viên cơ khí và một số ngành kỹ thuật khác.
Nhóm tập bản vẽ để tra cứu và bắt chước
6. Tập bản vẽ chi tiết máy (1978)
Do các tác giả Nguyễn Bá Dương, Nguyễn Văn Lẫm, Hoàng Văn Ngọc và Lê Đắc Phong biên soạn. Sách tuyển các bản vẽ chế tạo và bản vẽ lắp của chi tiết điển hình như trục, bánh răng, bạc, hộp. Phục vụ đồ án Chi tiết máy và để kỹ sư tham khảo.
7. Tập bản vẽ chi tiết máy (2001)
Tài liệu của tập thể giảng viên Khoa Cơ khí, Học viện Kỹ thuật Quân sự: tổng quan kết cấu máy thông dụng, cách trình bày bản vẽ lắp, bản vẽ chế tạo và sơ đồ chung, cũng dùng cho đồ án Chi tiết máy.
8. Tập bản vẽ kỹ thuật cơ khí, tập 1 và 2 (sách Nga)
Gần giống một cuốn sổ tay thiết kế: chi tiết tiêu chuẩn, bản vẽ chế tạo trục, bánh răng, trục vít, bánh xích và bản vẽ lắp hộp giảm tốc. Bản vẽ in rõ, trình bày chuẩn mực nên rất đáng để tập đọc.
Nhóm sách bài tập thực hành
9. Bài tập vẽ kỹ thuật cơ khí, tập 1
Gồm 7 bài: vẽ hình học, hình chiếu thẳng góc, hình chiếu thứ ba, hình cắt và mặt cắt, biểu diễn vật thể, quy ước vẽ ren và quy ước vẽ bánh răng.
10. Bài tập vẽ kỹ thuật cơ khí, tập 2
Gồm 11 bài tập: quy ước bánh răng, lập bản vẽ chi tiết và bản vẽ lắp, đọc bản vẽ rồi vẽ tách chi tiết, hình khai triển, sơ đồ, bản vẽ xây dựng và bài tập CAD. Mỗi bài có mục đích, nội dung, hướng dẫn, đề bài và gợi ý.
Nên đọc theo thứ tự nào
- Học hình chiếu qua Hình học họa hình và tập 1 của giáo trình Vẽ kỹ thuật.
- Làm song song sách bài tập để tay quen với hình cắt, mặt cắt.
- Chuyển sang tập 2 để học dung sai, độ nhám và bản vẽ lắp.
- Cuối cùng đọc tập bản vẽ chi tiết máy, tự dựng lại hình chiếu của vài chi tiết.
Người muốn học nhanh phần nền có thể thử khóa Vẽ kỹ thuật và Dung sai và đo lường online miễn phí của CVTECH.
Từ đọc sách đến đọc bản vẽ trong xưởng
Đọc sách chỉ là bước đầu. Bản vẽ thật có dung sai, độ nhám, yêu cầu nhiệt luyện, và phải gắn với chiếc máy trước mặt. CVTECH theo phương pháp Hybrid: học viên thực hành trực tiếp tại xưởng trên máy phay, máy tiện CNC thật ở Lai Xá, Hà Nội, còn lý thuyết và kiến thức nền được ôn trên hệ thống học online độc quyền của CVTECH, có trên app và website. Nhờ kết hợp hai hình thức, học viên nhìn bản vẽ là hình dung được đường chạy dao.
Ngoài ra, học viên được học miễn phí khóa Tiếng Trung kỹ thuật online, gồm từ vựng và giao tiếp cơ bản trong xưởng cơ khí CNC, tự động hóa, để sau này làm việc cùng chuyên gia Trung Quốc ở doanh nghiệp. Xem lộ trình tại combo phay CNC.
Câu hỏi thường gặp
Người mới học vẽ kỹ thuật cơ khí nên đọc cuốn nào trước?
Bắt đầu bằng giáo trình Vẽ kỹ thuật cơ khí và sách bài tập tập 1, vì chúng đi từ hình học và hình chiếu cơ bản.
Sách cũ có còn dùng được không?
Phần hình chiếu, hình cắt và kết cấu chi tiết điển hình vẫn đúng. Riêng ký hiệu dung sai, độ nhám và tiêu chuẩn thì nên kiểm tra lại với bản TCVN hoặc ISO hiện hành.
Có cần biết CAD khi học vẽ kỹ thuật không?
Nên nắm vẽ tay và quy tắc chiếu trước, CAD sẽ dễ hơn. Sách bài tập tập 2 có phần bài tập CAD để làm quen.
Học xong vẽ kỹ thuật làm được việc gì?
Đọc bản vẽ gia công, kiểm tra chi tiết theo kích thước, dung sai và là bước nền để học lập trình CNC.
