Các quy ước đặc biệt khi cắt
- Nêu được những phần tử coi như không bị cắt khi mặt phẳng cắt đi dọc qua chúng
- Vẽ đúng gân, nan hoa, trục, bu lông, then trên hình cắt
- Áp dụng được quy ước xoay lỗ phân bố đều về mặt phẳng cắt
Nếu cứ thấy vật liệu là gạch, một số hình cắt sẽ gây hiểu nhầm về hình dạng chi tiết. Vì vậy tiêu chuẩn đặt ra các quy ước: có những phần tử dù mặt phẳng cắt đi qua vẫn coi như không bị cắt, tức là vẽ đường bao nhưng không gạch.
Gân trợ lực và thành mỏng
Gân trợ lực và thành mỏng là những tấm mỏng, phẳng, dùng để tăng cứng cho chi tiết. Khi mặt phẳng cắt đi dọc theo gân (song song với mặt lớn của gân), gân không gạch. Đường bao của thân và đế vẫn vẽ đủ để tách gân ra.
Quy ước chỉ áp dụng khi cắt dọc. Khi mặt phẳng cắt đi ngang qua gân, tiết diện của gân là một hình chữ nhật hẹp và được gạch bình thường.
Nan hoa
Nan hoa là các thanh nối moay ơ với vành của bánh đai, vô lăng, bánh xe. Cắt dọc nan hoa thì nan hoa không gạch. Nếu gạch, hình cắt sẽ giống hệt hình cắt của bánh có đĩa đặc.
Trục đặc và các chi tiết ghép
Các chi tiết đặc, không có cấu tạo bên trong, khi bị cắt dọc theo trục cũng coi như không bị cắt: gạch chúng không cho thêm thông tin mà còn làm rối hình.
| Nhóm | Chi tiết cắt dọc không gạch |
|---|---|
| Trục và tay quay | Trục đặc, tay nắm, thanh truyền đặc |
| Chi tiết ghép có ren | Bu lông, vít, vít cấy, đai ốc, vòng đệm |
| Chi tiết ghép khác | Then, chốt, đinh tán |
| Chi tiết lăn | Bi, con lăn của ổ lăn |
| Phần tử tăng cứng | Gân trợ lực, thành mỏng, nan hoa |
Lỗ phân bố đều trên mặt bích
Mặt bích tròn thường có các lỗ, gân cách đều nhau trên một đường tròn. Nếu số lỗ là số lẻ, mặt phẳng cắt qua trục không thể đi qua tâm hai lỗ đối diện. Quy ước: các lỗ đó được coi như xoay quanh trục về nằm trên mặt phẳng cắt và vẽ đối xứng hai bên ở đúng bán kính đường tròn chia lỗ. Không cần ghi chú thêm.
Một quy ước liên quan: nếu hình cắt làm mất một phần tử quan trọng nằm phía trước mặt phẳng cắt, có thể vẽ chồng phần tử đó lên hình cắt. Theo TCVN 8-24:2002, bộ phận nằm trước mặt phẳng cắt vẽ bằng nét gạch dài hai chấm mảnh. Các tài liệu cũ dùng nét gạch chấm đậm cho trường hợp này, bạn vẫn có thể gặp trên bản vẽ cũ.
Trên hình cắt dọc của một cụm lắp, bạn thấy: một hình chữ nhật dài không gạch nằm trên đường trục, hai vùng gạch 45° ở phía trên và phía dưới nó, một hình chữ nhật nhỏ không gạch nằm giữa hai vùng đó ở phía trên.
- Hình chữ nhật dài không gạch nằm trên trục: trục đặc, cắt dọc nên không gạch.
- Hai vùng gạch cùng hướng, cùng khoảng cách: cùng một chi tiết, đó là moay ơ của bánh đai.
- Hình chữ nhật nhỏ không gạch nằm giữa trục và moay ơ: then, cắt dọc nên không gạch.