Hình cắt bán phần và hình cắt riêng phần
- Vẽ được hình cắt bán phần của chi tiết đối xứng, đặt đúng nửa hình cắt
- Biết khi nào đường phân cách là trục đối xứng, khi nào là nét lượn sóng
- Dùng được hình cắt riêng phần cho lỗ, rãnh nhỏ trên chi tiết đặc
Hình cắt bán phần
Chi tiết đối xứng cắt toàn phần sẽ mất hình dạng bên ngoài; không cắt thì mất bên trong. Hình cắt bán phần giải quyết cả hai: dùng hai mặt phẳng cắt vuông góc nhau, cắt đến trục đối xứng và tưởng tượng bỏ đi một phần tư vật thể. Hình biểu diễn nhận được gồm nửa hình chiếu ghép với nửa hình cắt.
Quy tắc vẽ
- Đường phân cách giữa nửa hình chiếu và nửa hình cắt là trục đối xứng, vẽ bằng nét gạch chấm mảnh. Không vẽ nét liền đậm tại đó.
- Trục đối xứng thẳng đứng: nửa hình cắt đặt bên phải. Trục đối xứng nằm ngang: nửa hình cắt đặt phía dưới.
- Ở nửa hình chiếu không vẽ nét khuất của những phần đã hiện rõ trên nửa hình cắt.
- Hình cắt bán phần qua mặt phẳng đối xứng, đặt đúng vị trí hình chiếu thì không cần ghi ký hiệu.
Khi nào dùng nét lượn sóng
Nếu có một nét liền đậm trùng với trục đối xứng (cạnh của lăng trụ, cạnh của lỗ vuông) thì không thể lấy trục làm đường phân cách, vì nét đó sẽ không rõ thuộc nửa nào. Khi đó dùng nét lượn sóng vẽ lệch khỏi trục: lệch sang phải nếu cạnh trùng trục là cạnh bên ngoài, lệch sang trái nếu đó là cạnh bên trong. Nét lượn sóng cũng dùng khi vật thể không hoàn toàn đối xứng.
Ống lót ở Hình 6.21 có vai Ø60 dày 12, thân Ø40, cao 50, lỗ Ø20 suốt và lỗ bậc Ø28 sâu 20 từ mặt trên.
- Vẽ trục đối xứng thẳng đứng bằng nét gạch chấm mảnh.
- Bên trái trục: vẽ nửa hình chiếu, chỉ gồm đường bao ngoài của vai và thân. Không vẽ nét đứt của lỗ.
- Bên phải trục: vẽ nửa hình cắt gồm đường bao ngoài, đường sinh lỗ Ø20, đường sinh lỗ Ø28 và cạnh vai lỗ ở độ sâu 20.
- Gạch vùng vật liệu nằm giữa đường bao ngoài và các đường sinh của lỗ. Các cạnh ngang dừng lại ở trục, không kéo sang nửa bên kia thành nét khuất.
Hình cắt riêng phần
Khi chỉ cần thể hiện một lỗ hay rãnh nhỏ trên chi tiết đặc (lỗ đầu trục, rãnh then, lỗ chốt), cắt cả vật thể là thừa. Hình cắt riêng phần chỉ cắt một phần nhỏ, vẽ ngay trên hình chiếu.
- Giới hạn phần được cắt bằng nét lượn sóng (nét liền mảnh vẽ tay).
- Nét lượn sóng không trùng với đường bao hay đường nét nào khác, không vẽ kéo ra ngoài đường bao.
- Không ghi nét cắt, mũi tên và tên hình cắt.