Khái niệm hình cắt và mặt cắt
- Giải thích được vì sao phải dùng hình cắt thay cho nét khuất
- Trình bày được các bước hình thành một hình cắt từ mặt phẳng cắt tưởng tượng
- Phân biệt được hình cắt với mặt cắt của cùng một vật thể
Vì sao cần hình cắt
Trên hình chiếu, phần khuất được vẽ bằng nét đứt. Với vật thể có lỗ, rãnh, hốc rỗng, số nét đứt tăng nhanh, chồng lên nhau và lên cả đường tâm. Bản vẽ khó đọc, khó ghi kích thước. Hình 6.1a là hình chiếu đứng của một thân hộp: hốc phía trên, lỗ đáy và hai lỗ bắt vít đều phải vẽ bằng nét đứt.
Để nhìn thấy bên trong, người vẽ tưởng tượng cắt vật thể rồi vẽ phần còn lại. Các cạnh trước đây khuất nay thành nét thấy (Hình 6.1b). Cách biểu diễn hình cắt và mặt cắt trên bản vẽ cơ khí được quy định trong TCVN 8-40:2003 và TCVN 8-44:2003.
Mặt phẳng cắt tưởng tượng
Mặt phẳng cắt là một mặt phẳng tưởng tượng, thường đặt song song với một mặt phẳng hình chiếu và đi qua trục lỗ hoặc mặt phẳng đối xứng của vật thể. Hình cắt được hình thành theo trình tự:
- Đặt mặt phẳng cắt đi qua phần cấu tạo bên trong cần thể hiện (lỗ, rãnh, hốc).
- Tưởng tượng lấy đi phần vật thể nằm giữa người quan sát và mặt phẳng cắt.
- Chiếu vuông góc phần còn lại lên mặt phẳng hình chiếu song song với mặt phẳng cắt.
- Gạch ký hiệu vật liệu lên phần vật thể tiếp xúc với mặt phẳng cắt.
Hình cắt và mặt cắt khác nhau thế nào
- Hình cắt là hình biểu diễn phần còn lại của vật thể sau khi đã tưởng tượng cắt bỏ phần ở giữa người quan sát và mặt phẳng cắt. Hình cắt gồm phần nằm trên mặt phẳng cắt và mọi đường bao nhìn thấy ở phía sau mặt phẳng cắt.
- Mặt cắt là hình biểu diễn chỉ riêng phần vật thể nằm trên mặt phẳng cắt.
Với hộp rỗng, hai hình chỉ khác nhau một nét: cạnh trên của thành sau. Với trục bậc ở Hình 6.4 sự khác nhau rõ hơn. Hình cắt A–A có thêm đường tròn của vai trục Ø36 và cạnh cuối rãnh then, vì chúng nằm sau mặt phẳng cắt và vẫn nhìn thấy. Mặt cắt A–A chỉ có tiết diện Ø22 bị khuyết ở chỗ rãnh then.
Nắp gồm tấm đế vuông, một vấu vuông ở giữa và lỗ Ø20 xuyên suốt. Trên hình chiếu đứng, lỗ phải vẽ bằng hai nét đứt.
- Chọn mặt phẳng cắt A–A song song với mặt phẳng hình chiếu đứng, đi qua trục lỗ.
- Bỏ nửa trước của nắp. Hai đường sinh của lỗ trở thành nét thấy.
- Phần đế và vấu ở hai bên lỗ tiếp xúc với mặt phẳng cắt nên được gạch. Lòng lỗ là khoảng trống, không gạch.
- Hai cạnh ngang ở miệng lỗ (mặt trên và mặt đáy) vẫn vẽ vì nửa sau của miệng lỗ nhìn thấy được.
Đặt mặt phẳng cắt song song với mặt phẳng hình chiếu cạnh, đi qua trục lỗ Ø20, rồi bỏ nửa bên trái của ổ đỡ. Lỗ hiện ra thành hai nét thấy nằm ngang. Phần vật liệu phía trên và phía dưới lỗ được gạch.