Vẽ hình chiếu thứ ba từ hai hình chiếu
- Dùng được quan hệ gióng và đường xiên 45° để dựng hình chiếu thứ ba
- Vẽ hình chiếu thứ ba theo trình tự: đọc, hình dung, gióng, xét thấy khuất
- Giải thích được vì sao hai hình chiếu có khi chưa đủ xác định vật thể
Cho hai hình chiếu, vẽ hình chiếu thứ ba là bài tập kiểm tra khả năng đọc bản vẽ: không hình dung đúng vật thể thì không thể vẽ đúng. Trong thực tế đây cũng là cách tự kiểm tra một bản vẽ vừa lập.
1. Quan hệ gióng
- Hình chiếu đứng và hình chiếu bằng chung chiều dài: gióng theo đường thẳng đứng.
- Hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh chung chiều cao: gióng theo đường nằm ngang.
- Hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh chung chiều rộng: chuyển qua đường xiên 45°, hoặc đo bằng compa, thước.
2. Trình tự vẽ
- Đọc hai hình chiếu đã cho bằng phân tích khối hoặc phân tích bề mặt; chia vật thể thành các phần.
- Hình dung vật thể, nếu cần thì phác nhanh hình trục đo.
- Gióng khung bao của hình chiếu thứ ba.
- Vẽ từng phần: gióng các điểm, các cạnh của mỗi phần sang hình chiếu thứ ba.
- Xét thấy khuất theo hướng nhìn của hình chiếu thứ ba, xoá nét thừa rồi tô đậm.
Đọc. Đường bao hai hình chiếu là hình chữ nhật: khối ban đầu là hình hộp 60 × 40 × 30. Vùng I trên hình chiếu đứng có nét liền và gióng với vùng ở góc trước bên trái của hình chiếu bằng: một bậc khuyết ở phía trước, đáy bậc cao 10. Vùng II trên hình chiếu đứng có nét đứt và gióng với vùng ở góc sau bên phải: một bậc khuyết ở phía sau, bị phần phía trước che, đáy bậc cao 20.
Vẽ từng phần. Bậc I chiếm nửa trước của vật thể, tức nửa bên phải của hình chiếu cạnh, từ cao 10 trở lên. Bậc này ở đầu trái, ngay trước mắt người nhìn từ trái, nên hai cạnh của nó là nét liền đậm. Bậc II chiếm nửa sau, từ cao 20 trở lên, nhưng nằm ở đầu phải và bị phần bên trái che: đáy bậc là nét đứt. Cạnh đứng của bậc II trùng với nét liền của bậc I nên không vẽ thêm.
3. Hai hình chiếu chưa chắc đã đủ
Ở Hình 5.47, hình chiếu đứng và hình chiếu bằng đều là hình chữ nhật có một đường kẻ ngang. Có ít nhất ba vật thể khác nhau cùng thoả mãn hai hình chiếu đó: khối có bậc, khối vát phẳng và khối lượn lõm. Chúng chỉ khác nhau ở hình chiếu cạnh. Trong trường hợp này, hình chiếu cạnh là hình bắt buộc phải có trên bản vẽ.
Vì vậy đề bài vẽ hình chiếu thứ ba phải cho hai hình chiếu đủ để đọc ra vật thể: mặt nghiêng, mặt cong nào cũng có dấu hiệu trên hai hình đó, như một đoạn thẳng nghiêng, một cung tròn, hoặc hai nét đứt song song kèm đường trục của lỗ trụ. Phần nào không có dấu hiệu như vậy thì ta hiểu các bề mặt của nó đều song song hoặc vuông góc với các mặt phẳng hình chiếu, tức là chọn phương án có bậc; phần nào cao, phần nào thấp, chỗ nào bị khoét được suy ra từ nét thấy và nét khuất.