Đọc bản vẽ bằng phân tích khối
- Thực hiện được bốn bước đọc bản vẽ bằng phân tích khối
- Nhận ra các khối cơ bản qua hình chiếu của chúng; phân biệt hợp khối và trừ khối
- Hình dung được vật thể từ ba hình chiếu
Đọc bản vẽ là quá trình nhận ra hình dạng của vật thể từ các hình biểu diễn. Đây là việc làm ngược với lập bản vẽ: từ các hình phẳng, người đọc phải dựng lại vật thể ba chiều trong đầu. Có hai cách đọc bổ sung cho nhau: phân tích khối và phân tích bề mặt (Bài 6).
1. Vật thể là tổ hợp của các khối cơ bản
Mỗi khối cơ bản có một cặp hình chiếu đặc trưng (Hình 5.30). Thuộc các cặp hình này là điều kiện đầu tiên để đọc nhanh.
- Ba hình chiếu đều là hình chữ nhật: hình hộp chữ nhật.
- Một hình là đa giác, hình còn lại là các hình chữ nhật: lăng trụ, đáy là đa giác đó.
- Một hình là đường tròn, hình còn lại là hình chữ nhật có đường trục: hình trụ. Nếu các cạnh là nét đứt thì đó là lỗ trụ.
- Một hình là đường tròn, hình còn lại là tam giác cân: hình nón. Các hình chiếu đều là đường tròn: hình cầu.
Có hai cách tạo nên vật thể từ các khối cơ bản (Hình 5.31): hợp khối, tức ghép các khối với nhau, và trừ khối, tức xén bớt hoặc khoét thủng một khối ban đầu. Vật thể thật thường kết hợp cả hai.
2. Bốn bước đọc
- Xác định hướng nhìn của từng hình chiếu: hình nào là hình chiếu đứng, bằng, cạnh; bản vẽ dùng PPCG1 hay PPCG3.
- Chia hình chiếu đặc trưng nhất thành các vùng kín. Gióng từng vùng sang các hình chiếu còn lại để tìm các hình tương ứng với nó.
- Từ mỗi nhóm hình tương ứng, nhận ra một khối cơ bản.
- Xét vị trí tương đối giữa các khối, hợp khối hoặc trừ khối để được vật thể.
Ví dụ A. Đường bao của cả ba hình chiếu là hình chữ nhật: khối chính là hình hộp. Ở giữa hình chiếu bằng có một đường tròn, ứng với hai nét đứt trên hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh chạy suốt chiều cao: đó là một lỗ trụ xuyên suốt. Vật thể là hình hộp trừ đi một khối trụ.
Ví dụ B. Hình chiếu bằng vẫn là hình chữ nhật có đường tròn ở giữa, nhưng lần này đường tròn ứng với một hình chữ nhật nét liền nhô lên trên hai hình còn lại: đó là một khối trụ đặt trên hình hộp. Hai vật thể A và B có hình chiếu bằng giống hệt nhau; chỉ khi đối chiếu với hình chiếu đứng mới phân biệt được lỗ với vấu.
Ví dụ C. Hình chiếu cạnh có dạng chữ L, chia vật thể thành hai phần. Phần dưới: ba hình chữ nhật, là đế hình hộp 60 × 40 × 10; hai đường tròn trên hình chiếu bằng ứng với nét đứt ở hai hình kia là hai lỗ Ø10. Phần trên: hình chiếu đứng là hình sáu cạnh, hai hình còn lại là hình chữ nhật hẹp, vậy đó là tấm đứng dày 10 bị vát hai góc; đường tròn trên hình chiếu đứng là lỗ Ø20 xuyên qua tấm.
3. Chú ý về giao tuyến
Khi hai khối ghép với nhau, chỗ tiếp giáp có thể có nét hoặc không. Hai mặt cắt nhau tạo thành cạnh thì có nét. Hai mặt nằm trong cùng một mặt phẳng thì không có nét. Mặt phẳng tiếp xúc với mặt trụ thì chuyển tiếp trơn, không tạo thành cạnh, nên không vẽ đường sinh tiếp xúc (Hình 5.35).