Chọn hình chiếu và số lượng hình chiếu
- Đặt vật thể ở vị trí hợp lý trước khi chiếu
- Chọn được hình chiếu đứng theo các tiêu chí: nhiều đặc trưng nhất, chiều dài nhất nằm ngang, ít nét khuất nhất
- Xác định số lượng hình chiếu vừa đủ cho một vật thể
Cùng một vật thể có thể vẽ theo nhiều cách, nhưng chỉ có vài cách cho bản vẽ dễ đọc, dễ ghi kích thước. Việc lựa chọn gồm ba bước: đặt vật thể, chọn hình chiếu đứng, quyết định số hình chiếu.
1. Đặt vật thể
Đặt vật thể sao cho các mặt chính song song với mặt phẳng hình chiếu. Khi đó hình chiếu cho hình dạng và kích thước thật của các mặt ấy. Nếu đặt xiên, các mặt bị co ngắn và phát sinh thêm nhiều nét (Hình 5.7).
Vật thể nên ở vị trí tự nhiên, tức vị trí làm việc hoặc vị trí đặt vững: đế ở dưới, trục của lỗ lắp ghép nằm đúng phương như khi sử dụng (Hình 5.8). Riêng các chi tiết dạng trục, bạc thường được vẽ theo vị trí gia công, trục nằm ngang.
2. Chọn hình chiếu đứng
Hình chiếu đứng là hình chiếu quan trọng nhất, người đọc luôn xem nó trước. Chọn hướng chiếu đứng theo ba tiêu chí sau, xếp theo mức ưu tiên.
a) Thể hiện nhiều đặc trưng nhất. Hình chiếu đứng phải diễn tả được nhiều nhất hình dạng và kích thước của vật thể. Với gối đỡ chữ V ở Hình 5.9, chỉ hướng A cho thấy rãnh chữ V và bậc của đế.
b) Chiều dài nhất nằm ngang. Chiều dài nhất của vật thể nên là chiều rộng của hình chiếu đứng. Cách này cho các hình chiếu cân đối, ít khoảng giấy trống và còn chỗ để ghi kích thước (Hình 5.10).
c) Ít nét khuất nhất. Nét đứt làm bản vẽ khó đọc và không được dùng để ghi kích thước. Trong các hướng đều thể hiện rõ đặc trưng, chọn hướng cho ít nét khuất nhất trên hình chiếu đứng và trên cả các hình chiếu còn lại (Hình 5.11).
3. Số lượng hình chiếu
Có thể dùng một số hoặc cả sáu hình chiếu cơ bản. Số lượng hình chiếu phụ thuộc vào độ phức tạp của vật thể và phải vừa đủ: từ các hình chiếu đã vẽ chỉ suy ra được một vật thể duy nhất, nhưng không có hình nào thừa.
- Một hình chiếu: vật thể tròn xoay (trục, bạc) khi có ký hiệu Ø trước kích thước đường kính; tấm phẳng khi có ghi chiều dày.
- Hai hình chiếu: vật thể dạng lăng trụ có biên dạng không đổi suốt một chiều. Một hình vẽ biên dạng, hình kia cho chiều còn lại.
- Ba hình chiếu: vật thể có các phần phân bố theo cả ba chiều. Nếu vẫn chưa đủ thì bổ sung hình chiếu phụ, hình chiếu riêng phần hoặc hình cắt.
- Đặt vật thể: đế nằm dưới, rãnh chữ V hướng lên trên như khi đỡ một trục tròn.
- Chọn hình chiếu đứng: nhìn dọc theo rãnh (hướng A ở Hình 5.9). Hình này có đủ biên dạng chữ V, chiều dày đế, và chiều dài 80 mm nằm ngang.
- Số hình chiếu: biên dạng không đổi suốt chiều rộng 40 mm nên chỉ cần thêm hình chiếu bằng. Hình chiếu cạnh có thể bỏ; khi luyện tập vẫn vẽ đủ ba hình để rèn kỹ năng gióng (Hình 5.13).